Những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản bạn nên biết

Bạn đang mang thai, bác sĩ bảo còn 3–4 tháng nữa sinh, nhưng không biết những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản. Hay bạn vừa nghỉ việc ở công ty cũ, chuyển sang chỗ mới, giờ không biết có còn được nhận tiền thai sản 6 tháng lương không?

Rabbit Care sẽ chỉ ra 5 “cái bẫy” đó theo đúng luật bảo hiểm xã hội 2024–2025, kèm ví dụ thật và cách tránh, để bạn không phải tiếc nuối khi tiền đã bay mất rồi.

1. Chế Độ Bảo Hiểm Xã Hội Thai Sản Là Gì Và Ai Được Hưởng?

Đây là “gói bảo hiểm” mà Nhà nước và công ty trả tiền giúp bạn khi mang thai & sinh con. Bạn nghỉ việc thoải mái mà vẫn có lương đều 6 tháng, cộng thêm tiền khám thai, tiền sinh mổ… tất cả lấy từ quỹ BHXH bạn đã đóng hàng tháng.

1.1 Quyền lợi cụ thể của BHXH thai sản

• Nghỉ thai sản hưởng 100% lương bình quân 6 tháng gần nhất thì sinh thường: 6 tháng, sinh mổ/sinh đôi: thêm 1–2 tháng.
• Tiền trợ cấp một lần: 2 tháng lương cơ sở (năm 2025 ≈ 4,6 triệu đồng).
• Được thanh toán toàn bộ chi phí khám thai, sinh con (nếu sinh ở bệnh viện có hợp đồng BHXH).
• Ví dụ thật: Chị Lan lương đóng BHXH 12 triệu/tháng thì nhận khoảng 72 triệu tiền thai sản + tiền viện phí.

1.2 Đối tượng áp dụng

Chỉ cần bạn đang đóng BHXH bắt buộc (có hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên) là được hưởng, cụ thể:

• Lao động nữ mang thai, sinh con (kể cả mang thai hộ, nhận con nuôi dưới 6 tháng tuổi).
• Lao động nam: nếu vợ không đóng BHXH thì chồng được nghỉ từ 5–14 ngày và nhận tiền (tùy sinh thường hay mổ, sinh một hay nhiều con). Chồng bạn có biết: Chế độ thai sản cho chồng khi vợ sinh con?

1.3 Lợi ích kinh tế cho mẹ và bé

Tính sơ sơ một ca sinh thường ở viện tư đã mất 25–40 triệu. Có BHXH thai sản, bạn gần như “không mất đồng nào” cho tiền viện + có thêm 60–80 triệu tiền mặt để ở cữ, mua sữa, tã. Đây chính là khoản tiền lớn nhất mà hầu hết chị em được nhận từ Nhà nước trong suốt đời đi làm. Đừng để nó vuột mất chỉ vì không hiểu luật nhé!

2. Điều Kiện Cần Thiết Để Được Hưởng BHXH Thai Sản

Để tránh những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản, bạn cần đảm bảo đủ 3 yếu tố sau:

2.1 Thời gian đóng BHXH tối thiểu

• Sinh thường: phải đóng ít nhất 6 tháng BHXH trong vòng 12 tháng ngay trước khi sinh.
• Nghỉ dưỡng thai theo chỉ định bác sĩ: chỉ cần đóng đủ 3 tháng trong 12 tháng trước là được.
• Ví dụ: Bạn sinh tháng 6/2025, BHXH tính từ 6/2024 đến 5/2025 phải có ít nhất 6 tháng đóng.

>>> Có thai 3 tháng rồi mới đóng bảo hiểm xã hội có được không?

2.2 Tham gia BHXH bắt buộc

• Phải đang đóng BHXH bắt buộc (có hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên, công ty đóng giùm).
• BHXH tự nguyện thì trước 1/7/2025 KHÔNG được hưởng thai sản gì cả (từ 1/7/2025 mới được hỗ trợ có 2 triệu thôi, không đáng kể).

2.3 Hồ sơ và thời hạn nộp

• Hồ sơ cơ bản: giấy chứng sinh/giấy khai sinh bản sao + sổ BHXH + đơn đề nghị (mẫu 01B-HSB).
• Thời hạn: tối đa 45 ngày kể từ ngày bạn đi làm lại sau sinh (không tính ngày nghỉ phép năm). Hồ sơ thiếu 1 tờ thì sẽ mất 6 tháng lương: Đừng để điều này xảy ra!

Chỉ cần đáp ứng đủ 3 điều trên là tiền tự động về tài khoản. Không đủ một trong 3 cái này thì chuyển thẳng sang phần “5 trường hợp mất quyền lợi ở dưới nhé!

3. Những Trường Hợp Không Được Hưởng Bảo Hiểm Thai Sản

Kiểm tra xem bạn có nằm trong 1 trong những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản dưới đây không:

3.1 Không đủ thời gian đóng BHXH

Đây là “sai lầm phổ biến nhất” – chiếm đến 40% trường hợp bị từ chối. Quy định: phải đóng ít nhất 6 tháng trong 12 tháng trước sinh (hoặc 3 tháng nếu bác sĩ chỉ định dưỡng thai).

Ví dụ thật: Chị Minh làm freelance, chỉ đóng BHXH 4 tháng trước khi sinh tháng 8/2025, nên bị BHXH quận từ chối toàn bộ – mất 50 triệu tiền trợ cấp. Hãy kiểm tra ngay lịch sử đóng của bạn qua app VssID!

3.2 Không còn tham gia BHXH bắt buộc

Nếu bạn nghỉ việc hoặc chấm dứt hợp đồng lao động trước khi sinh mà chưa đủ điều kiện (như thời gian đóng), thì coi như sẽ bị mất sạch quyền lợi trong những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản. Quy định: phải đang tham gia BHXH bắt buộc tại thời điểm sinh hoặc nhận con nuôi.

Ví dụ: Anh Tuấn nghỉ việc tháng 5/2025 vì công ty cắt giảm, vợ sinh tháng 7/2025 – dù trước đó đóng đủ 6 tháng, nhưng lúc sinh không còn HĐLĐ nên không được hưởng.

>>> Cách tính bảo hiểm thai sản đơn giản mà bạn nên biết khi vợ mang thai!

3.3 Hành vi gian lận hoặc thông tin sai

“Chơi xấu” kiểu giả mạo giấy chứng sinh, khai sai ngày sinh con, hoặc dùng giấy tờ giả để nhận tiền gấp đôi – BHXH phát hiện là “cấm cửa” vĩnh viễn. Hậu quả của một trong những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản: phải hoàn trả tiền + phạt hành chính 20-50 triệu, thậm chí truy cứu hình sự nếu lớn.

Ví dụ thật: Một chị ở Hà Nội bị phát hiện dùng giấy chứng sinh giả của con riêng để nhận thai sản từ công ty cũ – bị phạt 30 triệu và cấm hưởng BHXH 2 năm. Đừng thử, mất nhiều hơn được đấy!

3.4 Vi phạm thủ tục nộp hồ sơ

Hồ sơ thiếu tờ (như giấy chứng sinh, xác nhận lương) hoặc nộp muộn sau 45 ngày quay lại làm – BHXH thẳng tay từ chối, không ân xá những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản.

Ví dụ thực tế: Chị Hoa sinh tháng 6/2025, quay lại làm tháng 9 nhưng quên nộp giấy khai sinh, đợi tháng 10 mới bổ sung – quá hạn, mất 60 triệu tiền thai sản.

3.5 Tham gia BHXH tự nguyện thuần túy

Trước 1/7/2025: hoàn toàn không được hưởng thai sản (vì chỉ hỗ trợ hưu trí, không phải chế độ ngắn hạn). Từ 2025: chỉ được hỗ trợ cố định 2 triệu VND/con nếu đủ điều kiện, không phải 6 tháng lương như bắt buộc.

Ví dụ: Bạn tự đóng BHXH tự nguyện 5 năm, sinh con tháng 3/2025 – tiếc là không nhận được đồng nào từ thai sản, chỉ chờ luật mới.

>>> Mua bảo hiểm thai sản tự nguyện ở đâu cho uy tín!

4. Cập Nhật Mới Về BHXH Thai Sản Từ 1/7/2025

Từ 1/7/2025, Luật BHXH 2024 chính thức áp dụng, mang đến nhiều thay đổi “thân thiện” hơn với mẹ bầu – đặc biệt là mở rộng quyền lợi cho BHXH tự nguyện và linh hoạt thủ tục. Đây là những điểm “hot” nhất giúp bạn không bị thiệt thòi, đặc biệt nếu bạn đang đóng tự nguyện hoặc bận rộn sau sinh.

4.1 Thay đổi cho BHXH tự nguyện

Trước đây, đóng BHXH tự nguyện chỉ được hưu trí và tử tuất, “bỏ qua” hoàn toàn thai sản của những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản. Giờ thì khác:

• Lao động nữ được hưởng trợ cấp thai sản một lần: 2 tháng mức tham chiếu (khoảng 4,68 triệu VND năm 2025).
• Điều kiện: Đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước sinh, và sinh con thành công.
• Ví dụ: Chị Nga đóng tự nguyện 8 tháng trước sinh, nhận ngay 4,68 triệu hỗ trợ không phải 6 tháng lương như bắt buộc, nhưng vẫn là “cứu cánh” cho freelancer. Nếu bạn đang tự nguyện, đây là tin vui lớn!

4.2 Thời hạn nộp hồ sơ kéo dài

Tin “dễ thở” cho các bà mẹ bận con nhỏ để tránh những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản:

• Trước: Chỉ 45 ngày kể từ ngày quay lại làm việc sau sinh.
• Từ 1/7/2025: Kéo dài lên 60 ngày – thêm 15 ngày “dễ chịu” để chuẩn bị giấy tờ. Lợi ích: Giảm stress cho mẹ bầu mới sinh, tránh nộp vội dẫn đến sai sót. Ví dụ: Bạn sinh tháng 8/2025, quay làm tháng 11 thì có đến tháng 1/2026 mới nộp muộn – đủ thời gian ôm con!

4.3 Hậu quả nếu vi phạm luật mới

Luật mới mở ra quyền lợi nhưng siết chặt vi phạm, để đảm bảo công bằng:

• Gian lận (giả mạo giấy tờ, khai sai): Phải hoàn trả toàn bộ tiền + phạt hành chính 20-50 triệu, thậm chí cấm hưởng BHXH 2-5 năm hoặc truy cứu hình sự nếu lớn (theo Nghị định 274/2025).
• Nộp muộn sau 60 ngày: Từ chối toàn bộ, không ân xá. Ví dụ: Một chị ở TP.HCM bị phát hiện dùng giấy chứng sinh giả để nhận kép có thể mất hết 70 triệu và phạt 40 triệu, học phí đắt đỏ để tránh những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản!

5. Các Câu Hỏi Thường Gặp

5.1 Sinh non có được hưởng bảo hiểm thai sản không?

Có chứ! Sinh non vẫn được hưởng đầy đủ chế độ như sinh thường: nghỉ 6 tháng + 100% lương bình quân 6 tháng trước để tránh những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản.

• Lao động nữ: Nghỉ trước/sau sinh tổng 6 tháng, thêm nếu sinh đôi.
• Lao động nam: Nghỉ 7 ngày nếu vợ sinh non trước 32 tuần. Ví dụ: Sinh non 7 tháng, bạn vẫn nhận ~60-80 triệu tùy lương, nhưng không có thêm nghỉ cho nuôi lồng kính (theo luật hiện hành).
• Chỉ cần đủ 6 tháng đóng BHXH trước đó là được!

5.2 Đóng bảo hiểm bao nhiêu tháng thì được hưởng thai sản?

Tối thiểu 6 tháng đóng BHXH bắt buộc trong 12 tháng trước sinh (từ 1/7/2025, tự nguyện cũng áp dụng tương tự nhưng chỉ hỗ trợ 2 triệu/con).

• Sinh thường: Đủ 6 tháng/12 tháng trước sinh.
• Dưỡng thai theo bác sĩ: Chỉ cần 3 tháng/12 tháng trước (nếu đã đóng tổng 12 tháng trước đó). Ví dụ: Sinh tháng 12/2025, tính từ tháng 12/2024 ngược về và cần ít nhất 6 tháng đóng rải rác là được.

5.3 Có thai 3 tháng rồi mới đóng bảo hiểm thai sản được không?

Được, nhưng phải đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước sinh để hưởng đầy đủ, không cần đóng từ lúc có thai để tránh những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản.

• Nếu dưỡng thai yếu (bác sĩ chỉ định): Chỉ cần 3 tháng đóng trước sinh.
• Lưu ý: Đóng muộn vẫn ok nếu tổng đủ, nhưng nếu nghỉ việc sớm thì dễ thiếu tháng.
• Ví dụ: Thai 3 tháng (tháng 4/2025), sinh tháng 1/2026 thì bạn cần đóng từ tháng 2/2025 đến đủ 6 tháng trong khoảng tháng 2/2025-1/2026.Bắt đầu đóng ngay đi, đừng chần chừ!

5.4 Đóng bảo hiểm 6 tháng không liên tục có hưởng thai sản không?

Có nhé! Luật không yêu cầu liên tục, chỉ cần tổng cộng 6 tháng trong 12 tháng trước sinh là được cộng dồn hết.

• Ngắt quãng do đổi việc, nghỉ tạm: Vẫn tính.
• Ví dụ: Đóng tháng 1-3 + 7-9/2025 (tổng 6 tháng), sinh tháng 10/2025 – vẫn hưởng đầy đủ 6 tháng lương. Chỉ thiếu nếu tổng dưới 6 tháng thôi.Yên tâm, BHXH tính linh hoạt lắm!

Lời kết

Tóm lại, chỉ cần tránh được những trường hợp không được hưởng bảo hiểm thai sản vừa liệt kê ở trên là bạn gần như chắc chắn nhận đủ tiền thai sản, nghỉ 6 tháng + tiền khám thai + tiền sinh.

Đừng để vài tháng đóng BHXH thiếu hay một tờ giấy nộp muộn làm bạn mất cả chục triệu. Ngay hôm nay, mở app VssID kiểm tra thời gian đóng của mình một lần cho chắc, rồi chuẩn bị hồ sơ từ bây giờ. Tham khảo thêm các sản phẩm bảo hiểm tại Rabbit Care để tăng cường khả năng bảo vệ bản thân, đặc biệt nếu bạn có ý định sinh con nhé!